Yatırımın Sosyal Geri Dönüşü (SROI): Doktar ile Somut Etkiyi Ölçme

Yatırımın Sosyal Geri Dönüşü (SROI), bir kuruluş tarafından yaratılan değeri ölçmek ve muhasebeleştirmek için kullanılan bir çerçevedir. Özellikle sosyal girişimler ve STK'lar bağlamında önem taşımakla birlikte, sürdürülebilir ve kurumsal sorumluluk ilkelerini benimseyen işletmeler tarafından da giderek daha fazla kabul görmektedir. Yenilikçi bir tarım teknolojisi şirketi olan Doktar, Ernst & Young ile partnerlik kurarak somut etkiyi ölçmek amacıyla SROI hesaplamasını Climate and Sustainability Initiatives programlarına entegre etmiştir. Bu yaklaşım, sadece Doktar'ın toplumsal değere olan bağlılığını göstermekle kalmaz, aynı zamanda Climate and Sustainability Initiatives programlarının etkinliğini de ortaya koyar. Bu blogda, Doktar'ın SROI'yi nasıl kullandığını üç temel alana odaklanarak inceleyeceğiz: SROI'nin ne olduğunu anlamak, Doktar'ın SROI yaklaşımı ve Doktar tarafından ölçülen somut etkiler.

Yayınlanan sosyal projeler analiz edildiğinde, SROI oranlarının önemli ölçüde değişiklik gösterdiği açıkça görülmektedir. Projeleri yalnızca SROI oranlarına göre karşılaştırmak yerine, proje hedeflerine ulaşma, paydaş gelişimini destekleme ve proje planlamasında kaydedilen ilerleme gibi kendi özel hedefleri doğrultusunda değerlendirmek önerilmektedir.

Yatırımın Sosyal Geri Dönüşü Nedir?

SROI metriği, birim yatırım başına yaratılan değeri yansıtır. “Sosyal, çevresel ve ekonomik sonuçları ölçerek değişimin nasıl yaratıldığının hikayesini anlatır ve bunları temsil etmek için parasal değerleri kullanır.”1 Yalnızca 'paranın karşılığı olan değer' kavramının ötesine geçerek “çoğunluk için değer” yaratmaya odaklanır.

SROI'yi hesaplamak için, bir faaliyetin sosyal etkisi parasal değerlerle nicelendirilir ve bu etkiyi elde etmek için gereken yatırım miktarı ile karşılaştırılır. Faydanın maliyete oranı SROI'yi verir. Örneğin, 3:1 oranı, yapılan 1 £'lik yatırımın 3 £'lik sosyal değer sağladığını gösterir. 1:1'in üzerindeki oranlar başarılı bir proje etkisine işaret eder. "1000 Farmers 1000 Prosperity" Programı'nın, 1:3.23 ROI ile sonuçlanan SROI hesaplaması başarılı bir sonuç olarak değerlendirilmektedir. Bu ölçüm Ernst & Young tarafından hesaplanmıştır.

Yalnızca 'paranın karşılığı olan değer' kavramının ötesine geçerek “çoğunluk için değer” yaratmaya odaklanır.

SROI Analizinin Temel Bileşenleri

SROI analizi 8 temel ilkeye dayanır ve 6 aşamada tamamlanır2. Bu süreç; paydaşları sürece dahil etmeyi, değişimleri anlamayı, önemli olana değer vermeyi, yalnızca temel unsurları dahil etmeyi, aşırı beyandan kaçınmayı, şeffaf olmayı, sonuçları doğrulamayı ve duyarlı olmayı kapsar. Doktar, SROI sürecine çiftçiler, çalışanlar ve topluluk üyeleri de dahil olmak üzere paydaşları aktif olarak dahil ederek, ölçülen etkilerin faaliyetlerinden etkilenen kişiler için ilgili ve anlamlı olmasını sağlar.

Doktar, SROI hesaplamalarında ölü ağırlık (deadweight), yer değiştirme (displacement) ve atıf (attribution) gibi spesifik kriterleri uygulamaktadır.

1. Ölü Ağırlık (Deadweight)

   1. Ölü Ağırlığı Anlamak: SROI analizinde ölü ağırlık, söz konusu faaliyet olmasaydı aynı veya benzer faydaların elde edilip edilemeyeceğini ele alır.

   2. Değer Üzerindeki Etki: Ölü ağırlık olarak ifade edilen yüzde, faaliyete atfedilen etkilerin herhangi bir müdahale olmaksızın doğal olarak da ortaya çıkabileceğini ima eder. Ölü ağırlık arttıkça, elde edilen sonuçların yarattığı değer azalır.

2. Yer Değiştirme (Displacement)

   1. Yer Değiştirmenin Değerlendirilmesi: Bu faktör, faaliyetlerin başka sonuçlara yol açabilecek sorunları önleyip önlemediğini veya ortadan kaldırıp kaldırmadığını dikkate alır.

   2. Etki Üzerindeki Etki: Yer değiştirme değerindeki artış, sonuçların yarattığı etkinin azalmasına neden olur.

   3. Program Geri Bildirimi: "1000 Farmers 1000 Prosperity" Programı katılımcıları, program süresince herhangi bir yer değiştirme etkisi bildirmemiş, bu da %0 yer değiştirme değeri ile sonuçlanmıştır.

3. Atıf (Attribution)

   1. Atıf Hesaplama: Bu kriter, faaliyetlerin kolaylaştırdığı değişime diğer bireylerin veya kurumların katkıda bulunup bulunmadığını inceler.

   2. Etki Payının Belirlenmesi: Atıf yüzdesi ne kadar yüksekse, yaratılan etki o ölçüde projenin faaliyetlerine daha az doğrudan atfedilir.

4. Doktar Tarafından Ölçülen Somut Etkiler

Doktar, topluma ve çevreye olan katkısının net bir tablosunu oluşturmak amacıyla çeşitli etkileri ölçmek için SROI kullanır.

1. Çevresel Etki

• Karbon Ayak İzinin Azaltılması: Doktar’ın teknolojileri sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yardımcı olarak iklim değişikliğiyle mücadeleye katkıda bulunur.

• Su Kaynaklarının Korunması: Sulama uygulamalarını optimize eden Doktar, birçok tarım bölgesinde hayati önem taşıyan su kaynaklarının korunmasına yardımcı olur.

• Artan Biyoçeşitlilik: Doktar’ın uygulamaları biyoçeşitliliği teşvik eder, ekosistemleri ve yaban hayatını destekler.

• İyileştirici Tarım: Karbon tutumunun nasıl artırılacağı ve karbon emisyonlarının nasıl azaltılacağı konusunda bilgi sağlayan Doktar, çiftçileri ve tarım işletmelerini daha sürdürülebilir tarım uygulamalarına yönlendirir.

2. Ekonomik Etki

• Artan Tarımsal Verimlilik: Doktar’ın dijital tarım çözümleri, daha yüksek ürün verimi sağlayarak çiftçilerin ve tarım işletmelerinin ekonomik durumunu güçlendirir.

• Azalan Girdi Maliyetleri: SoilScanner, Doktar App, FieldStation, PestTrap ve CropMap gibi dijital tarım araçları; tarım işletmelerinin, çiftçilerin ve tarım uzmanlarının veriye dayalı kararlar almasına, girdi kullanımını, tedarik ve lojistik kararlarını optimize etmesine yardımcı olur.

3. Sosyal Etki

• Toplumsal Kalkınma: Doktar’ın girişimleri, özellikle kırsal alanlarda yerel toplulukların kalkınmasına katkıda bulunur.

• Eğitim ve Öğretim: Doktar programları aracılığıyla çiftçilere eğitim ve öğretim sağlayarak onların becerilerini ve bilgilerini artırır. Bu eğitim programları çiftçilerin finansal ve dijital okuryazarlığını artırırken, daha sürdürülebilir ve verimli tarım uygulamalarını benimsemelerine yardımcı olur.

Sonuç olarak, Doktar’ın Yatırımın Sosyal Geri Dönüşü (SROI) modelini kullanması, toplumda ve çevrede somut, olumlu etkiler yaratma konusundaki kararlılığının bir kanıtıdır. Doktar, yalnızca kendi programlarının başarısını göstermekle kalmayıp aynı zamanda tarım sektöründe sürdürülebilir ve sosyal açıdan sorumlu uygulamalar için bir referans noktası belirlemektedir.

Doktar'ın yenilikçi çözümlerinin tarım uygulamalarınızı nasıl dönüştürebileceğini keşfetmek isterseniz, tüm ürünlerimiz hakkında ayrıntılı bilgi için web sitemizi ziyaret edin. Teknolojilerimiz ve bunların modern tarım üzerindeki etkileri hakkındaki analizleri, ipuçlarını ve güncel bilgileri paylaştığımız Instagram ve LinkedIn hesaplarımızı takip ederek en son gelişmelerden haberdar olun. 

Referanslar

[1] The Guide to Social Return on Investment 
[2] Principles of Social Value